GAI CỘT SỐNG VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ
- Sài Gòn Đông y
- 22 thg 7, 2022
- 8 phút đọc
Bệnh gai cột sống là hiện tượng các đốt sống bị thoái hóa, gây ra nhiều ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày của người bệnh. Đặc biệt, nếu không phát hiện sớm và có cách điều trị gai cột sống kịp thời, sẽ khiến các dây thần kinh bị chèn ép nặng nề. Trong một số trường hợp, hệ quả của vấn đề trên còn có nguy cơ gây bại liệt.
Bệnh gai cột sống là gì?
Gai cột sống là một tình trạng bệnh liên quan đến thoái hóa cột sống. Các gai xương thường hình thành ở những khu vực tiếp nối giữa các đốt sống, bao gồm:
Đầu đốt sống
Đĩa đệm
Dây chằng
Thông thường, người bị gai cột sống sẽ trải nghiệm cơn đau khó tả ở nhiều bộ phận, chẳng hạn như cổ, vai – gáy, thắt lưng hoặc tứ chi.
Dấu hiệu nhận biết gai cột sống
Dấu hiệu bệnh gai cột sống thường thấy nhất là cảm giác đau và khó chịu ở một hoặc nhiều phần thân thể như cổ, lưng,… đặc biệt mỗi khi bạn vận động.
Dấu hiệu gai cột sống lưng:
Đau ở vùng thắt lưng và có thể lan rộng xuống chân và háng.
Các cơn đau thường kéo dài liên tục trên 6 tuần.
Đau tăng lên khi người bệnh ngồi lâu, xoay người, cúi xuống,…
Khó hoặc mất khả năng kiểm soát đại tiểu tiện.
Mất cân bằng, người bệnh thường có xu hướng cúi về trước hoặc ngửa ra sau.
Dấu hiệu gai cột sống cổ:
Đau nhức ê ẩm vùng cổ, đau gia tăng khi cử động mạnh hoặc thay đổi thời tiết.
Tê bì, nhức mỏi vai gáy, bả vai.
Cảm giác căng cứng cổ, khó cử động khớp cổ, khó khăn khi quay đầu sang hai bên.
Đau nửa đầu, đau buốt lan lên đến đỉnh đầu.
Chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi,…
Để đánh giá một người có bị gai ở cột sống không và xác định mức độ nghiêm trọng của tình trạng, bác sĩ sẽ cần đến kết quả chụp X-quang.
Bệnh gai cột sống có nguy hiểm không?
Gai cột sống là bệnh nguy hiểm, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống, giảm khả năng vận động. Nếu không được phát hiện sớm hoặc cải thiện sai cách, bệnh có nguy cơ gây tàn phế, khiến người bệnh mất khả năng vận động.
Cảnh báo về mức độ nguy hiểm của bệnh, Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Hà Nam Anh cho biết: “Nếu mắc gai cột sống ở thắt lưng, người bệnh sẽ thấy đau ở giữa thắt lưng hoặc lan xuống vùng hông. Cơn đau dữ dội hơn khi vận động, người bệnh thậm chí không thể tiếp tục duy trì công việc. Nếu bệnh xảy ra ở vùng cổ, người bệnh có thể bị đau nửa đầu, chóng mặt, buồn nôn, mất ngủ. Đặc biệt khi kèm theo thoát vị đĩa đệm vùng cổ, các rễ thần kinh bị chèn ép, gây đau, tê lan xuống vai, cánh cẳng tay, về lâu dài, bệnh nhân có thể bị biến chứng vẹo, gù cột sống, yếu cơ, teo cơ ở tay hoặc chân…”.
Những biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời:
Thay đổi huyết áp: Biến chứng này gây ra do rối loạn thần kinh thực vật, huyết áp có thể tăng cao hoặc hạ xuống, khiến người bệnh dễ mắc rối loạn hô hấp.
Thoát vị đĩa đệm: Do hệ thống các dây thần kinh chèn ép quá sâu đến rễ thần kinh, những phần bị chèn ép lâu ngày sẽ thoái hóa và biến thành thoát vị đĩa đệm, nếu không xử lý kịp thời có thể bị teo cơ, bại liệt.
Rối loạn tiền đình: Biến chứng này thường xảy ra ở người bị thoái hóa cột sống cổ, do lượng máu và lượng oxy lưu thông lên não bị hạn chế, gây ra tình trạng rối loạn tiền đình.
Bại liệt, mất khả năng lao động: Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất xảy ra do hệ thống dây thần kinh bị chèn ép quá lâu, áp lực của cột sống khiến các dây thần kinh dần mất chức năng vận động, dần dần bị bại liệt.
Chẩn đoán gai đốt sống
Với hệ thống máy móc hiện đại nhất có độ phân giải cao, như hệ thống máy chụp MRI, Micro MRI, máy chụp Xquang thế thệ mới nhất, máy chụp CT 768 vòng,… tại Hệ thống Bệnh viện đa khoa Tâm Anh, bệnh nhân gai đốt sống được chẩn đoán bằng hình ảnh chụp X-quang, chụp CT hoặc MRI. Ngoài ra, các xét nghiệm cần được đưa ra để chẩn đoán xác định bao gồm:
Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu nhằm kiểm tra mức độ của một số chất có thể chỉ ra bệnh viêm khớp dạng thấp hoặc các tình trạng khác là nguyên nhân gây ra gai cột sống.
Chụp CT: Nhằm xác định vị trí, tình trạng và mức độ ảnh hưởng của xương, mức độ thay đổi khớp và sự hình thành gai xương.
Điện cơ (EMG): Thử nghiệm này được sử dụng để đánh giá và đo tốc độ thần kinh gửi tín hiệu điện về não. Trong quá trình kiểm tra này, các kim nhỏ, mỏng được đặt vào các cơ của cánh tay và chân để ghi lại hoạt động điện và cho biết mức độ của chấn thương dây thần kinh cột sống.
Cộng hưởng Từ (MRI): Chụp cộng hưởng từ chủ yếu để xác định mức độ tổn thương của đĩa sụn và sự chèn ép của dây thần kinh cột sống.
Myelogram: Đây là một loại CT scan đặc biệt. Trong thủ thuật này, thuốc cản quang được tiêm vào ống sống, giúp cho tủy sống và rễ thần kinh hiển thị rõ ràng hơn, từ đó dễ dàng xác định được các mức độ tổn thương.
Chụp X-quang: Đây là xét nghiệm hình ảnh phổ biến để phát hiện các gai xương và mức độ chèn ép thần kinh.
Điều trị gai cột sống
Không gì có thể chống lại sự già đi của cơ thể, gai đốt sống là quá trình lão hoá tự nhiên, do vậy không có phương pháp điều trị nào có thể đảo ngược nguyên tắc này. Cho đến nay, điều trị gai đốt sống chủ yếu tập trung vào ba phương pháp chính. Thứ nhất là dùng thuốc để làm dịu các cơn đau tức thời. Thứ hai là luyện tập và trị liệu thần kinh cột sống. Phẫu thuật là phương án cuối cùng chỉ được cân nhắc cho các trường hợp gai xương đã quá to.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Hà Nam Anh, gai cột sống phát hiện càng sớm thì khả năng chữa khỏi càng cao. Những người từ sau 30 tuổi trở lên nên thường xuyên kiểm tra cột sống định kỳ để phát hiện bệnh sớm nếu có. Để điều trị hiệu quả, bệnh nhân cần theo sát phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Bên cạnh đó, cần thay đổi thói quen sinh hoạt, thường xuyên tập thể dục thể thao phù hợp với thể trạng, có chế độ dinh dưỡng hợp lý hỗ trợ đĩa đệm mau chóng hồi phục.
Điều trị không dùng thuốc
Nếu bệnh không gây đau thì không cần thiết phải điều trị. Các phương pháp điều trị chỉ được ứng dụng khi có triệu chứng hoặc gây ra những biến chứng nghiêm trọng. Việc điều trị chủ yếu là điều trị triệu chứng, làm chậm bớt quá trình thoái hóa cột sống, giúp bệnh nhân sống chung với bệnh thoải mái hơn.
Điều trị gai cột sống có thể kết hợp các bài tập phục hồi chức năng thường xuyên, áp dụng mát-xa, vật lý trị liệu bằng hồng ngoại, sóng ngắn, điện xung… cũng đem lại hiệu quả tích cực.
Điều trị dùng thuốc
Nếu bệnh gây đau đớn, bệnh nhân cần được nghỉ ngơi và uống thuốc giảm đau kháng viêm không steroid, thuốc giãn cơ. Thuốc chống viêm không steroid có hiệu quả trong việc giảm đau lưng và cổ do gai cột sống. Một số loại thuốc như ibuprofen và naproxen, acetaminophen và tramadol cũng có tác dụng chống cơn đau. Thuốc giãn cơ như cyclobenzaprine và tizanidine được gợi ý có thể làm giảm co thắt cơ liên quan đến gai cột sống.
Ngoài dùng thuốc nên kết hợp với phương pháp châm cứu, vật lý trị liệu, tập thể dục thường xuyên. Cải thiện lối sống lành mạnh như ngừng hút thuốc, giảm cân, có chế độ ăn giàu canxi và nhiều rau xanh… Không làm việc nặng, hạn chế đi lại, nằm ngủ với nệm cứng, không dùng gối hoặc dùng gối đặc biệt…
Phẫu thuật
Phẫu thuật là phương pháp được cân nhắc cuối cùng đối với trường hợp có sự chèn ép vào tủy, làm hẹp ống tủy hoặc chèn ép hệ thần kinh, gây tê chân, tay, rối loạn đại, tiểu tiện. Sau phẫu thuật, gai xương có thể mọc trở lại ở cùng vị trí cũ, do vậy, người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh, chú ý tư thế khi học tập và làm việc để hạn chế nguy cơ tái phát. Đặc biệt cần tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ để phát hiện và xử trí diễn tiến xấu kịp thời.
Biện pháp chăm sóc cho người bị gai cột sống
Chăm sóc tại nhà có ý nghĩa rất quan trọng đối với những bệnh nhân. Các biện pháp khắc phục tại nhà bao gồm chườm ấm hoặc chườm đá có thể làm giảm cơn đau lưng và cổ.
Các phương pháp chăm sóc cơ bản cho người mắc phải:
Để bệnh nhân nghỉ ngơi, không đi lại khi đau, nên nằm ở tư thế dễ chịu nhất
Hướng dẫn bệnh nhân cách tập luyện các khớp để hạn chế thoái khớp và biến dạng khớp.
Ăn uống đầy đủ, bổ sung năng lượng và hoa quả tươi.
Vệ sinh sạch sẽ hàng ngày.
Hướng dẫn bệnh nhân cách tự theo dõi các tác dụng phụ của thuốc.
Cho bệnh nhân uống thuốc và tiêm thuốc theo chỉ định.
Thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cơ bản.
Người bị gai đốt sống nên kiêng gì và ăn gì?
Bên cạnh tuổi tác thì thiếu hụt dưỡng chất cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến các bệnh xương khớp. Người mắc gai cột sống cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng, ăn uống đầy đủ các dưỡng chất, nhất là các chất giàu canxi. Không nên ăn đồ ăn nhanh, đồ nhiều dầu mỡ. Đặc biệt kiểm soát cân nặng chặt chẽ, việc tăng cân quá nhanh, thừa cân, béo phì sẽ khiến hệ xương khớp gặp áp lực khiến tình trạng thoái hóa đốt sống cổ nặng nề hơn.
Bài tập thể dục cho người mắc gai đốt sống
Tập thể dục đều đặn, đặc biệt là những môn thể thao nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, bơi lội nhằm giúp làm chậm quá trình thoái hóa cột sống. Luôn giữ cột sống ở tư thế tốt, lưng cổ có chỗ dựa, điều chỉnh màn hình hay sách vở ngang tầm mắt, luân phiên thay đổi tư thế. Tránh chơi những môn thể thao có cường độ cao như cử tạ, thể dục dụng cụ.
Phòng khám ứng dụng những phương pháp Y học cổ truyền như châm cứu, bấm huyệt…. kết hợp với các bài thuốc Đông y 100% thiên nhiên để hồi phục sức khỏe cho bệnh nhân - SĐT: 0931 225 777 - Website: dongy.org
Bình luận